##مقایسه تخصصی پهباد های ساخت ترکیه و ایران و نقش آنها در جنگ

##نویسنده : دکتر نورالدین جعفری هزارانی

Researcher ID:0009-0687-7755

Dr.n.jafary@gmail.com

این مقاله به صورت خلاصه به موضوعات زیر می پردازد:

- معرفی پهباد های ساخت ترکیه و ایران و ویژگی های آنها

- مقایسه عملکرد پهباد ها در جنگ های مختلف در منطقه

- بررسی چالش ها و فرصت های پهباد ها در آینده

## معرفی پهباد های ساخت ترکیه و ایران

پهباد ها یا هواپیماهای بدون سرنشین، از جمله تکنولوژی های نوینی هستند که در جنگ های اخیر در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا، قفقاز واروپای شرقی ، به کار گرفته شده اند. این پهباد ها می توانند برای انجام ماموریت های اطلاعاتی، نظارتی، هجومی،جنگ الکترونیک، پشتیبانی و تدارکاتی استفاده شوند. برخی از پهباد ها همچنین می توانند موشک، بمب و سایر سلاح ها را حمل و پرتاب کنند.

دو کشور ترکیه و ایران از جمله کشورهایی هستند که در زمینه تولید و توسعه پهباد ها فعالیت دارند. این دو کشور پهباد های مختلفی را با اهداف و قابلیت های متفاوت طراحی و ساخته اند. در ادامه به معرفی برخی از این پهباد ها می پردازیم.

### پهباد های ساخت ترکیه

ترکیه یکی از کشورهای پیشرو در زمینه تولید و صادرات پهباد ها است. ترکیه پهباد هایی را با قابلیت های مختلف از جمله پهباد های تاکتیکی، استراتژیک، هجومی، نظارتی و آموزشی ساخته است. برخی از پهباد های معروف ترکیه عبارتند از:

- **Bayraktar TB2**: این پهباد یک پهباد تاکتیکی و هجومی است که می تواند موشک های هوا به زمین را حمل و پرتاب کند. این پهباد دارای برد 150 کیلومتر، سقف پرواز 8000 متر، سرعت 222 کیلومتر در ساعت و زمان پرواز 27 ساعت است. این پهباد در جنگ های لیبی، سوریه، قره باغ، عراق و اوکراین به کار گرفته شده است .

- **Anka**: این پهباد یک پهباد استراتژیک و نظارتی است که می تواند برای انجام ماموریت های اطلاعاتی، نظارتی و هدایت آتش استفاده شود. این پهباد دارای برد 200 کیلومتر، سقف پرواز 10000 متر، سرعت 217 کیلومتر در ساعت و زمان پرواز 24 ساعت است. این پهباد در جنگ های سوریه و عراق و اوکراین به کار گرفته شده است .

- **Aksungur**: این پهباد یک پهباد هجومی و نظارتی است که می تواند موشک ها و بمب های هوا به زمین را حمل و پرتاب کند. این پهباد دارای برد 250 کیلومتر، سقف پرواز 12000 متر، سرعت 333 کیلومتر در ساعت و زمان پرواز 49 ساعت است. این پهباد در جنگ های سوریه و قره باغ و اوکراین به کار گرفته شده است .

### پهباد های ساخت ایران

ایران نیز یکی از کشورهای فعال در زمینه تولید و توسعه پهباد ها است. ایران پهباد هایی را با قابلیت های مختلف از جمله پهباد های تاکتیکی، استراتژیک، هجومی، نظارتی، پشتیبانی و تدارکاتی ساخته است. برخی از پهباد های معروف ایران عبارتند از:

- **Shahed 129**: این پهباد یک پهباد تاکتیکی و هجومی است که می تواند موشک های هوا به زمین را حمل و پرتاب کند. این پهباد دارای برد 1700 کیلومتر، سقف پرواز 7000 متر، سرعت 200 کیلومتر در ساعت و زمان پرواز 24 ساعت است. این پهباد در جنگ های سوریه، عراق و یمن به کار گرفته شده است .

- **Mohajer 6**: این پهباد یک پهباد تاکتیکی و نظارتی است که می تواند برای انجام ماموریت های اطلاعاتی، نظارتی و هدایت آتش استفاده شود. این پهباد دارای برد 200 کیلومتر، سقف پرواز 5000 متر، سرعت 220 کیلومتر در ساعت و زمان پرواز 9 ساعت است. این پهباد در جنگ های سوریه، عراق و یمن به کار گرفته شده است .

- **Kaman 22**: این پهباد یک پهباد استراتژیک و هجومی است که می تواند موشک ها و بمب های هوا به زمین را حمل و پرتاب کند. این پهباد دارای برد 3000 کیلومتر، سقف پرواز 13000 متر، سرعت 300 کیلومتر در ساعت و زمان پرواز 35 ساعت است. این پهباد در جنگ های سوریه و عراق به کار گرفته شده است .

## مقایسه عملکرد پهباد ها در جنگ های مختلف در منطقه

پهباد های ساخت ترکیه و ایران در جنگ های مختلف در منطقه غرب آسیا، شمال آفریقا، قفقاز، اروپای شرقی و خاورمیانه به کار گرفته شده اند. این پهباد ها در برخی موارد موفقیت های چشمگیری را کسب کرده اند و در برخی موارد با چالش ها و مشکلاتی روبرو شده اند. در ادامه به مقایسه عملکرد پهباد ها در برخی از جنگ ها می پردازیم.

### جنگ لیبی

جنگ لیبی یک جنگ داخلی است که از سال 2014 تا کنون بین دولت وفاق ملی و نیروهای خلیفه حفتر در حال ادامه است. ترکیه از دولت وفاق ملی وایران و روسیه از نیروهای خلیفه حفتر حمایت می‌کنند و پهباد های خود را برای انجام ماموریت به این کشور ارسال کرده اند. پهباد های ترکیه از جمله Bayraktar TB2 و Aksungur در جنگ لیبی نقش مهمی داشته اند و توانسته اند تعداد زیادی از نیروهای حفتر، تجهیزات نظامی، پایگاه ها و فرودگاه ها را هدف قرار دهند و ضربه های سنگینی به آنها وارد کنند . پهباد های ایران از جمله Shahed 129 و Mohajer 6 نیز در جنگ لیبی حضور داشته اند ولی عملکرد آنها به اندازه پهباد های ترکیه موثر نبوده است . برخی از علل این اختلاف عملکرد عبارتند از:

- پهباد های ترکیه دارای قابلیت های بالاتری از پهباد های ایران در زمینه بار مفید، سرعت، زمان پرواز و دقت هدف قرار دادن هستند.

- پهباد های ترکیه از سیستم های ارتباطی و راداری پیشرفته تری برخوردار هستند که امکان ردیابی و شناسایی هدف ها را بهبود می بخشند.

- پهباد های ترکیه از پشتیبانی هوایی و زمینی بیشتری برخوردار هستند و می توانند با سایر نیروهای ترکیه و دولت وفاق ملی هماهنگی کنند.

- پهباد های ایران با مشکلات فنی، تدارکاتی و تحریم های بین المللی روبرو هستند که امکان توسعه و تعمیر آنها را محدود می کنند.

### جنگ سوریه

جنگ سوریه یک جنگ داخلی است که از سال 2011 تا کنون بین دولت بشار اسد و گروه های مخالف در حال ادامه است. ایران و روسیه از دولت اسد و ترکیه از ملی گرایان مخالف حمایت می کنند و پهباد های خود را برای انجام ماموریت های محوله به این کشور ارسال کرده اند. پهباد های ترکیه و ایران در جنگ سوریه نقش مهمی داشته اند و توانسته اند تعداد زیادی از گروه های مخالف، تجهیزات نظامی، پایگاه ها و فرودگاه ها را هدف قرار دهند و ضربه های سنگینی به آنها وارد کنند . پهباد های ترکیه از جمله Bayraktar TB2، Anka و Aksungur و پهباد های ایران از جمله Shahed 129، Mohajer 6 و Kaman 22 در جنگ سوریه به کار گرفته شده اند. برخی از عملکردهای پهباد ها در جنگ سوریه عبارتند از:

- پهباد های ترکیه توانستند در سال 2020، در عملیات نبع السلام در شمال شرق سوریه، مزیت هوایی را به دست آورند و تعداد زیادی از خودروهای زرهی، توپخانه ها و پهباد های مخالف را نابود کنند . پهباد های ترکیه همچنین در سال 2020، در عملیات های ادلب علیه نیروهای دولت اسد و حزب الله لبنان، موفق به انجام حملات موثری بودند و تعداد زیادی از نیروهای زمینی، هواپیماها، هلیکوپترها و پهباد های مخالف را از بین بردند .

- پهباد های ایران نیز در سال 2019، در عملیات های مختلف علیه گروه های تروریستی در شرق سوریه، موفق به انجام حملات موثری بودند و تعداد زیادی از مقرها، انبارها و خودروهای مخالف را نابود کردند . پهباد های ایران همچنین در سال 2020، در عملیات شهید سلیمانی در حمایت از نیروهای دولت اسد و حزب الله لبنان، موفق به انجام حملات موثری بودند و تعداد زیادی از نیروهای زمینی، توپخانه ها و پهباد های مخالف را از بین بردند .

## بررسی چالش ها و فرصت های پهباد ها در آینده

پهباد های ساخت ترکیه و ایران با وجود موفقیت هایی که در جنگ های منطقه کسب کرده اند، با چالش ها و مشکلاتی نیز روبرو هستند. برخی از این چالش ها عبارتند از:

- مقابله با سیستم های دفاع هوایی پیشرفته و مدرن که می توانند پهباد ها را شناسایی، رهگیری و از بین ببرند. برای مثال، در سال 2020، پهباد های ترکیه و ایران در جنگ قره باغ با سیستم های دفاع هوایی آرمنستان ساخت روسیه مانند S-300 و Tor-M2KM روبرو شدند و تعدادی از آنها سقوط کردند .

- مقابله با تهدیدات سایبری و الکترونیکی که می توانند پهباد ها را مختل، مسیریابی، کنترل یا هک کنند. برای مثال، در سال 2011، پهباد امریکایی RQ-170 Sentinel که در حال پرواز در فضای هوایی ایران بود، توسط نیروهای ایرانی با استفاده از تکنیک های سایبری و الکترونیکی هک و فرود آورده شد .

- مقابله با مسائل حقوقی و اخلاقی که مربوط به استفاده از پهباد ها در جنگ ها و نقض حاکمیت و حقوق بشر کشورهای دیگر است. برای مثال، در سال 2019، پهباد های یمن به مرکز پالایش نفت آرامکو در عربستان سعودی حمله کردند و باعث ایجاد آتش سوزی و خسارت های جدی شدند. این حمله توسط بسیاری از کشورها و سازمان های بین المللی محکوم و مورد انتقاد قرار گرفت .

اما پهباد های ساخت ترکیه و ایران نیز فرصت های زیادی را برای بهبود و توسعه خود دارند. برخی از این فرصت ها عبارتند از:

- بهره گیری از تکنولوژی های نوین و پیشرفته که می توانند قابلیت های پهباد ها را در زمینه های مختلف از جمله بار مفید، سرعت، زمان پرواز، دقت هدف قرار دادن، ارتباطات و رادار افزایش دهند. برای مثال، ترکیه در حال توسعه پهباد های جدیدی مانند Akinci است که دارای قابلیت های بالاتری از پهباد های فعلی ترکیه هستند ودر واقع یک جنگنده تمام عیار بدون سرنشین و ناونشین بشمار می‌رود.

- همکاری و تعاون با کشورها و سازمان های دیگر که می توانند به تامین منابع، تجهیزات، آموزش و پشتیبانی پهباد ها کمک کنند. برای مثال، ایران با کشورهای متحد خود مانند روسیه و چین در زمینه تبادل تکنولوژی و تجربه پهباد ها همکاری می کند.

## بررسی چالش ها و فرصت های پهباد ها در آینده

پهباد های ساخت ترکیه و ایران با وجود موفقیت هایی که در جنگ های منطقه کسب کرده اند، با چالش ها و مشکلاتی نیز روبرو هستند. برخی از این چالش ها عبارتند از:

- مقابله با سیستم های دفاع هوایی پیشرفته و مدرن که می توانند پهباد ها را شناسایی، رهگیری و از بین ببرند. برای مثال، در سال 2020، پهباد های ترکیه و ایران در جنگ قره باغ با سیستم های دفاع هوایی آرمنستان ساخت روسیه مانند S-300 و Tor-M2KM روبرو شدند و تعدادی از آنها سقوط کردند .

- مقابله با تهدیدات سایبری و الکترونیکی که می توانند پهباد ها را مختل، مسیریابی، کنترل یا هک کنند. برای مثال، در سال 2011، پهباد امریکایی RQ-170 Sentinel که در حال پرواز در فضای هوایی ایران بود، توسط نیروهای ایرانی با استفاده از تکنیک های سایبری و الکترونیکی هک و فرود آورده شد .

- مقابله با مسائل حقوقی و اخلاقی که مربوط به استفاده از پهباد ها در جنگ ها و نقض حاکمیت و حقوق بشر کشورهای دیگر است. برای مثال، در سال 2019، پهباد های یمن به مرکز پالایش نفت آرامکو در عربستان سعودی حمله کردند و باعث ایجاد آتش سوزی و خسارت های جدی شدند. این حمله توسط بسیاری از کشورها و سازمان های بین المللی محکوم و مورد انتقاد قرار گرفت .

اما پهباد های ساخت ترکیه و ایران نیز فرصت های زیادی را برای بهبود و توسعه خود دارند. برخی از این فرصت ها عبارتند از:

- بهره گیری از تکنولوژی های نوین و پیشرفته که می توانند قابلیت های پهباد ها را در زمینه های مختلف از جمله بار مفید، سرعت، زمان پرواز، دقت هدف قرار دادن، ارتباطات و رادار افزایش دهند. برای مثال، ترکیه در حال توسعه پهباد های جدیدی مانند Akinci است که دارای قابلیت های بالاتری از پهباد های فعلی ترکیه هستند ودر واقع یک جنگنده تمام عیار بدون سرنشین و ناونشین بشمار می‌رود.

- همکاری و تعاون با کشورها و سازمان های دیگر که می توانند به تامین منابع، تجهیزات، آموزش و پشتیبانی پهباد ها کمک کنند. برای مثال، ایران با کشورهای متحد خود مانند روسیه و چین در زمینه تبادل تکنولوژی و تجربه پهباد ها همکاری می کند.

به طور کلی، می توان گفت که پهباد ها یکی از تکنولوژی های مهم و تاثیرگذار در جنگ های منطقه هستند و نقش مهمی در تعیین سرنوشت کشورها و مردمان آنها دارند. پهباد های ساخت ترکیه و ایران نیز از جمله پهباد های فعال و موثر در جنگ های منطقه هستند و توانایی ها و چالش های خاص خود را دارند. این دو کشور باید با توجه به فرصت ها و تهدیدات موجود، استراتژی های مناسبی را برای توسعه و بهره برداری از پهباد های خود ارائه دهند و از آنها به نحو احسن استفاده کنند.