صادرات خدمات مهندسی

با توجه به حضور ایران در رتبه چهارم تعداد فارغالتحصیلان رشته مهندسی و استفاده از این منبع عظیم نهتنها میتواند راهحل مفیدی برای بیکاری خیل عظیم مهندسان باشد بلکه ارز آوری مطلوبی نیز برای کشور داشته باشد.

در حوزه صدور خدمات فنی و مهندسی بهصورت بینالمللی به سه شکل پروژه، ارسال مهندس به صورت یک فرد حقیقی و صادرات کالای خدمات مهندسی مانند سیمان، سرامیک و … می توان عمل کرد.

نکته دیگر اینکه فرآیند ساخت مسکن در کشور ما بسیار گران، زمانبر، حادثه زا و ناکارآمد است، لذا می توان به دلیل فناوری ساخت قدیمی و اینکه روش تولید مسکن در ایران سنتی بوده استفاده از تکنولوژی های جدید را وارد عرصه ساخت و ساز نمود و از قدرت شرکت های ساختمانی بین المللی در احداث پروژه ها و نهضت مسکن ملی استفاده نمود.

ترکیه از جمله کشورهایی است که در زمینه اعزام نیروی کار به خارج بیش از نی مقرن سابقه دارد. از دهه 1950 مهاجرت نیروی کار از ترکیه عمدتا به دلیل شرایط اقتصادی آن روز ترکیه به کشورهای اروپایی شتاب بیشتری به خود گرفت. پس از جنگ جهانی دوم و شروع دوران جدید رشد و پیشرفت اقتصادی در اروپا و به ویژه آلمان غربی، ترکیه توانست با امضای تفاهم نامه هایی بخشی از نیاز این کشورها به نیروی کار را تأمین کند. اولین تفاهم نامه اعزام نیروی کار ترکیه در سال 1957 بین وزارت امور خارجه ترکیه و دولت اشلسویگ-هولشتاین صورت گرفت. با شروع دوران برنامه ریزی در اوایل دهه 1960 در این کشور، اعزام نیروی کار به خارج از راهبردهای اساسی برنامه های توسعه ترکیه قرار می گیرد به طوری که متعاقب این راهبرد، فصل جدیدی از مهاجرت نیروی کار به کشورهای متقاضی آغاز می شود.

با در نظر گرفتن نقش بخش صادرات خدمات فنی و مهندسی در افزایش توان رقابتی، درآمد ملی، بهبود تراز پرداختها، توسعه صادرات و اشتغال، این بخش به عنوان یکی از محورهای پیشران برای هر کشوری محسوب می شود

کشورمان در زمینه صدور خدمات فنی و مهندسی تقریباً از سابقه چندان زیادی برخوردار نیست. عمده ترین تلا شهای رسمی برای صادرات خدمات فنی و مهندسی به پایان جنگ عراق و کویت و سالهای 1373 بر می گردد. هرچند صادرات خدمات در گذشته فقط محدود به بخش حمل و نقل بود، اما از سال 1372 به بعد سایر خدمات فنی و مهندسی، فناوری اطلاعات، گردشگری، هنر،فیلم سازی، خدمات پزشکی و خدمات چاپ و نشر نیز به موارد صادراتی اضافه شده است از آن تاریخ به بعد در قالب برنامه های توسعه اقدامات مختلفی برای رشد صادرات خدمات فنی و مهندسی صورت گرفته و روند رو به رشدی را به خصوص در برنامه چهارم توسعه شاهد بوده ایم؛ اما آنچه که در این میان بسیارحائز اهمیت است اختلاف فاحش بین ظرفیت و عملکرد این بخش است.

نیروی انسانی جوان، تحصیل کرده و از سوی دیگر نسبت به بسیاری از کشورها ارزان مبین مزیت رقابتی شرکت های ایرانی در عرصه صدور خدمات است. اما مقایسه عملکرد کشورمان با ترکیه نشان میدهد که ما در زمینه استفاده از این مزیتها و پتانسیل ها چندان موفق نبوده ایم و تغییر راهبُردی جدی در این حوزه کاملاً ضروری به نظر میرسد ، بررسی ها نشان می دهد که بخش عمده ای از عملیات های مهندسی در کشورهایی مانند روسیه، خاورمیانه و شمال آفریقا و اروپا صورت می پذیرد که در کنار آنها از ظرفیت بسیار بالای کشورهای همسایه مثل عراق،ترکمنستان، آذربایجان و برخی کشورهای عربی که در حوزه پیمانکاری فعال هستند و با توجه به بسیاری اشتراکات فرهنگی و اجتماعی میتوان با برنامه ریزی هدفمند و اتخاذ راهبُردهای مناسب سهم بالایی از این بازارها را کسب کرد.

از سوی دیگر با اعمال حمایت هایی همانند امضای تفاهم نامه های متقابل در حوزه بیمه های اجتماعی و سیستم مالیات بر درآمد افراد شاغل، میتوان از دغدغه های نیروی کار در فرآیند اعزام کم کرد.

یکی از مهمترین مسائل نیروی کار اعزام شده به سایر کشورها مسئله تأمین اجتماعی و بیمه های اجتماعی شاغلین است. می توان برای حل مسئله تأمین اجتماعی نیروی کار شاغل در پروژه های خدمات فنی و مهندسی به عنوان یک راهبرد اساسی اقدام به امضای تفاهم نامه های متقابل تأمین اجتماعی با کشورهای پذیرنده نیروی کار نماییم که برای این منظور از توان بیمه ای مرکز تجاری هم می توان بهره جست.

لذا با توجه به راه اندازی مرکز تجاری ایران در استانبول توسط گروه توسعه صنایع و معادن شهر که دارای ارتباط بسیار مناسب با صنایع و ظرفیت فوق العاده وجود خانه خلاق و مرکز نوآوری شهر می توان از ظرفیت استارت آپ های موجود و صادرات فعالیتهای مهندسی برای کشورهای اروپایی استفاده نمود.

به همین منظور در ابتدا جلساتی با شرکت های تراز اول کشور که در زمینه خدمات مهندسی فعالیت دارند برگزار نموده و اقدام به انعقاد تفاهم نامه هایی در این خصوص با شرکت های مذکور نموده و به طور موازی فعالیت در زمینه بازاریابی برای خدمات مهندسی از طریق مرکز تجاری انجام می گردد.