بانکداری نوین – یکی از چالش‌های دیرینه در نظام تامین مالی کشور، زمان‌بر بودن و پیچیدگی فرآیند ارزیابی شرکت‌هاست. اکنون با گسترش فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی، این روند در حال دگرگونی است و فعالان اقتصادی از ظهور ابزارهای هوشمند ارزیابی سخن می‌گویند.

در همین راستا، خبرگزاری بانکداری نوین با هانی گوهری، فعال حوزه فین‌تک و تامین مالی به گفت‌وگو نشسته تا چشم‌انداز ورود هوش مصنوعی به فرآیند ارزیابی شرکت‌ها و تأثیر آن بر دسترسی بنگاه‌ها به منابع مالی را بررسی کند.

گوهری با اشاره به تحولات اخیر در حوزه فین‌تک گفت:
«در گذشته ارزیابی مالی شرکت‌ها کاملاً مبتنی بر بررسی‌های دستی و تجربی بود؛ کارشناسان باید حجم زیادی از مدارک و اطلاعات را تحلیل می‌کردند تا بتوانند نظر نهایی بدهند. اما امروز، الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌توانند همین فرآیند را در چند ثانیه انجام دهند و نتیجه‌ای دقیق‌تر و منصفانه‌تر ارائه کنند.»

وی افزود: «در واقع ما از تصمیم‌گیری مبتنی بر احساس و تجربه، به تصمیم‌گیری مبتنی بر داده حرکت کرده‌ایم. این تحول، نه‌تنها سرعت فرآیند را بالا برده، بلکه باعث شفافیت بیشتر در ارزیابی‌ها شده است.»

گوهری اظهار کرد:
«یکی از مهم‌ترین کارکردهای هوش مصنوعی، تحلیل هم‌زمان شاخص‌های مالی، اعتباری و عملکردی است. به این ترتیب، سامانه می‌تواند بر اساس داده‌های واقعی، پیشنهاد دهد که برای هر شرکت چه نوع ابزار تامین مالی مناسب‌تر است.»

وی با اشاره به تجربه برخی پلتفرم‌های فعال در این زمینه افزود:
«اکنون در کشور ابزارهایی طراحی شده که شرکت‌ها می‌توانند از طریق آن‌ها به‌صورت آنلاین وضعیت خود را بسنجند و متوجه شوند چه نوع ابزار تامین مالی یا ضمانت‌نامه‌ای با شرایطشان سازگارتر است. این فرآیند که پیش‌تر هفته‌ها طول می‌کشید، حالا در لحظه انجام می‌شود. هدف پلتفرم این است که مدیران شرکت‌ها قبل از ورود به فرآیند تامین مالی یا مذاکره با نهادهای مالی، شناخت دقیقی از موقعیت خود داشته باشند. در واقع، این ابزار به نوعی نقش یک مشاور مالی دیجیتال را ایفا می‌کند.
در بسیاری از مواقع، شرکت‌ها بدون ارزیابی دقیق اقدام به دریافت تسهیلات یا صدور اوراق می‌کنند و همین موضوع در ادامه مسیر برایشان مشکل‌ساز می‌شود. ما سعی کردیم با استفاده از فناوری هوش مصنوعی، این خطا را کاهش دهیم و دسترسی شرکت‌ها به ابزارهای مالی مناسب را تسهیل کنیم.»

گوهری درباره تنوع ابزارهای موجود برای تامین مالی شرکت‌ها گفت:
«امروز شرکت‌ها بسته به نوع فعالیت خود، می‌توانند از روش‌هایی چون تامین مالی جمعی، اوراق مرابحه یا انواع ضمانت‌نامه‌های بانکی و صندوقی استفاده کنند. نکته مهم این است که انتخاب ابزار مناسب، نیازمند شناخت دقیق از وضعیت مالی و اعتباری شرکت است؛ جایی که هوش مصنوعی نقش کلیدی دارد.»

وی افزود:
«برای نمونه، شرکت‌های تولیدی با محصولات تند گردش معمولاً با ابزارهایی مثل تامین مالی جمعی یا ضمانت‌نامه تعهد پرداخت بهتر می‌توانند منابع مالی جذب کنند، در حالی که شرکت‌های پیمانکاری بیشتر به ضمانت‌نامه حسن انجام تعهدات نیاز دارند. الگوریتم‌های هوشمند با تحلیل داده‌های عملکردی شرکت، دقیقاً می‌توانند چنین تطبیقی را پیشنهاد دهند.»

وی با اشاره به موانع موجود در توسعه این فناوری تصریح کرد:
«بزرگ‌ترین چالش در حال حاضر، نبود دسترسی به داده‌های یکپارچه و ساختارمند است. اگر قرار است تحلیل دقیق انجام شود، باید اطلاعات مالی، عملکردی و اعتباری شرکت‌ها به شکل نظام‌مند جمع‌آوری و به‌روزرسانی شود. این موضوع نیازمند همکاری میان نهادهای مالی، صندوق‌ها و دستگاه‌های اجرایی است.»

او ادامه داد:
«مسئله دوم، پذیرش فرهنگی است. هنوز برخی مدیران تمایل دارند ارزیابی‌ها را صرفاً به‌صورت سنتی انجام دهند. در حالی که دنیا به سمت تصمیم‌گیری الگوریتمی حرکت کرده و ما هم دیر یا زود باید با این واقعیت سازگار شویم.»

در پایان، گوهری با نگاهی به آینده گفت:
«به باور من، تا یکی دو سال آینده، ارزیابی هوشمند تبدیل به استاندارد جدید در تامین مالی خواهد شد. در آن زمان، هیچ نهادی نمی‌تواند صرفاً بر اساس قضاوت فردی تصمیم بگیرد. هوش مصنوعی، داده‌ها را با دقتی بسیار بالا تحلیل می‌کند و این یعنی شفافیت، عدالت و سرعت در نظام مالی کشور.»

وی افزود:
«در مجموع، استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی نه‌تنها دسترسی شرکت‌ها به منابع مالی را تسهیل می‌کند، بلکه به نهادهای مالی کمک می‌کند تا ریسک تصمیم‌گیری خود را کاهش دهند. به بیان دیگر، این یک تحول برد–برد برای هر دو طرف است. در حال حاضر کاربران می‌توانند با مراجعه به پلتفرم هانی تامین و ، تنها با وارد کردن چند شاخص ساده، ارزیابی اولیه شرکت خود را دریافت کنند. در نتیجه، در همان لحظه مشخص می‌شود که مثلاً آیا استفاده از اوراق مرابحه یا تامین مالی جمعی ، یا به طور مثال تهیه ضمانت نامه تعهد پرداخت الان برای شرکت قابل دسترس است یا ضمانت نامه حسن انجام تعهدات برای شرکت‌شان مناسب‌تر است. »